Het Heizeldrama van 1985 blijft een tragisch keerpunt in de geschiedenis van het voetbal en een pijnlijke herinnering aan wat er kan gebeuren wanneer veiligheid, verantwoordelijkheid en menselijkheid tekortschieten.
Naar aanleiding van de film Heysel 85 organiseerde Panathlon International Vlaanderen een panelgesprek over supportersbeleving, veiligheid en de evolutie van het voetbal. Drie deskundigen belichtten het thema vanuit hun eigen expertise: Steven De Smet, voormalig hoofdcommissaris van de Gentse politie, vanuit veiligheid en ordehandhaving, Filip Boen, hoogleraar sport- en bewegingspsychologie aan KU Leuven, vanuit supportersgedrag en groepsdynamiek en Lorin Parys, CEO van de Pro League, vanuit fanbeleving en het professionele voetbal.
Onder leiding van moderator Lieve Van Erum gingen zij in gesprek over de lessen uit het verleden en de uitdagingen voor de toekomst, met bijzondere aandacht voor de vraag hoe voetbal veilig, gastvrij en verbindend kan zijn.
Als je beseft dat je allemaal supporters bent, is het leuke terug
Sinds het drama is de veiligheid in en rond de stadions sterk veranderd, met onder meer strengere ticketcontroles, gescheiden supportersvakken, camerabewaking en stadionverboden. Die maatregelen waren noodzakelijk, maar hebben ook de spontaniteit en de verbondenheid tussen supporters verminderd. De deelnemers benadrukten dat supporters niet zomaar als één homogene massa mogen worden beschouwd.
Groepsgedrag wordt beïnvloed door emoties, groepsnormen en de mensen die daarin een voorbeeldrol opnemen. Die dynamiek kan leiden tot geweld, maar evengoed tot solidariteit, verbondenheid en een positieve sportbeleving. Daarom is het belangrijk om niet uitsluitend te focussen op de kleine minderheid die zich misdraagt, maar ook de grote groep goedwillende supporters te versterken.
Positieve supportersinitiatieven en respectvolle omgang met tegenstanders kunnen bijdragen aan een gezonde supporterscultuur. Het besef dat iedereen in de eerste plaats voetballiefhebber is, ongeacht de clubkleuren, kan helpen om de wij-zijmentaliteit te doorbreken. Voetbal moet opnieuw meer ruimte bieden voor spontane ontmoetingen, gedeelde emoties en wederzijds respect.
Denk vooraf na hoe je negatieve zaken snel en positief kunt counteren
Clubs, supporters, voetbalorganisaties en politie dragen elk een verantwoordelijkheid voor een veilige voetbalomgeving. Daarbij verdient individuele verantwoordelijkheid de voorkeur boven collectieve bestraffing, zodat onschuldige supporters niet de gevolgen dragen van het gedrag van anderen. Preventie, dialoog, opleiding en een consequente aanpak van overtredingen moeten hand in hand gaan.
De panelleden wezen op het belang van positieve groepsdynamiek en de invloed die supporters op elkaar kunnen uitoefenen. Wanneer discriminerende gezangen, provocaties of agressief gedrag worden geconfronteerd met positieve reacties, kunnen supporters zelf bijdragen aan een ommekeer. Ook spelers, trainers, bestuurders en andere gezagsfiguren kunnen door hun voorbeeldgedrag duidelijke normen uitdragen. Dat vraagt moed, verantwoordelijkheid en de bereidheid om niet aan de zijlijn te blijven staan wanneer grenzen worden overschreden.
Tegelijk mag veiligheid niet uitsluitend worden nagestreefd door steeds meer beperkingen op te leggen. Het doel moet zijn om voetbal zowel veilig als gastvrij te maken, met ruimte voor emotie, enthousiasme en spontane ontmoeting. Een goede supporterscultuur ontstaat niet alleen door regels en sancties, maar ook door vertrouwen, opvoeding en een gedeelde verantwoordelijkheid voor het geheel.
Je mag ontgoocheld zijn, maar niet ten koste van de tegenstander
Vanuit de visie van Panathlon Vlaanderen sluit dit nauw aan bij de overtuiging dat sport meer is dan winnen of verliezen. Voetbal is ook een educatief en sociaal gebeuren waarin respect, fair play, vriendschap en verantwoordelijkheid centraal moeten staan. Het stadion kan een plaats zijn waar mensen leren samenwerken, omgaan met verschillen en respect tonen voor anderen, ook wanneer die een andere ploeg steunen.
Emoties en teleurstelling horen bij voetbal. De vreugde van een overwinning en het verdriet van een nederlaag maken deel uit van de aantrekkingskracht van de sport. Maar die emoties mogen nooit een excuus zijn om anderen te vernederen, te bedreigen of geweld aan te doen. Respect voor de tegenstander is geen bijkomstigheid, maar een wezenlijk onderdeel van sportiviteit.
Dat vraagt om voorbeeldgedrag van spelers, trainers, bestuurders, supporters en organisatoren. De ambitie voor de toekomst is een voetbalcultuur waarin veiligheid en gastvrijheid elkaar versterken, waar daders individueel ter verantwoording worden geroepen en waar de overgrote meerderheid vrij en met plezier kan supporteren.
Het Heizeldrama herinnert ons eraan dat veiligheid nooit vanzelfsprekend is. De
blijvende uitdaging bestaat erin lessen uit het verleden te vertalen naar een sportomgeving waarin voetbal mensen samenbrengt, jongeren opvoedt en maatschappelijke waarden in de praktijk brengt. Zo wordt fair play niet alleen een regel op het veld, maar een houding die de volledige voetbalgemeenschap verbindt.
Ilse Vanhoorelbeke – PIV – 2026
